---
service: "Publicasta"
schema_version: "1.0"
article_id: 1004
title: "Вайна і мір з дапамогай ШІ: будучыня штучнага інтэлекту дзеля міру"
language: "be"
default_language: "en"
canonical_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=be"
json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=be"
api_url: "https://publicasta.com/api/public/v1/channels/mark_picasso/articles/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=be"
channel_url: "https://publicasta.com/api/public/v1/channels/mark_picasso"
channel_articles: "https://publicasta.com/api/public/v1/channels/mark_picasso/articles"
search_url: "https://publicasta.com/api/public/v1/search"
documentation_url: "https://publicasta.com/api-docs#reading-publicasta"
openapi_url: "https://publicasta.com/api-docs/openapi.json"
published_at: "2026-11-17T16:04:34+00:00"
updated_at: "2026-11-17T16:04:34+00:00"
translations:
  - language: "ab"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=ab"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=ab"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=ab"
  - language: "ace"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=ace"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=ace"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=ace"
  - language: "ach"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=ach"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=ach"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=ach"
  - language: "ada"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=ada"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=ada"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=ada"
  - language: "af"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=af"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=af"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=af"
  - language: "afh"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=afh"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=afh"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=afh"
  - language: "ak"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=ak"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=ak"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=ak"
  - language: "am"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=am"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=am"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=am"
  - language: "an"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=an"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=an"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=an"
  - language: "ar"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=ar"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=ar"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=ar"
  - language: "ar-001"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=ar-001"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=ar-001"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=ar-001"
  - language: "arc"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=arc"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=arc"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=arc"
  - language: "as"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=as"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=as"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=as"
  - language: "ast"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=ast"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=ast"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=ast"
  - language: "ay"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=ay"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=ay"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=ay"
  - language: "az"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=az"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=az"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=az"
  - language: "bal"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=bal"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=bal"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=bal"
  - language: "ban"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=ban"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=ban"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=ban"
  - language: "be"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=be"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=be"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=be"
  - language: "bho"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=bho"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=bho"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=bho"
  - language: "bm"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=bm"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=bm"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=bm"
  - language: "bo"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=bo"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=bo"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=bo"
  - language: "br"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=br"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=br"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=br"
  - language: "ca"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=ca"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=ca"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=ca"
  - language: "ce"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=ce"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=ce"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=ce"
  - language: "cy"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=cy"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=cy"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=cy"
  - language: "da"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=da"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=da"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=da"
  - language: "de"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=de"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=de"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=de"
  - language: "dje"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=dje"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=dje"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=dje"
  - language: "el"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=el"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=el"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=el"
  - language: "en"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=en"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=en"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=en"
  - language: "eo"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=eo"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=eo"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=eo"
  - language: "es"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=es"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=es"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=es"
  - language: "fa-af"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=fa-af"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=fa-af"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=fa-af"
  - language: "fi"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=fi"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=fi"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=fi"
  - language: "fr"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=fr"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=fr"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=fr"
  - language: "gl"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=gl"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=gl"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=gl"
  - language: "he"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=he"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=he"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=he"
  - language: "hi"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=hi"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=hi"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=hi"
  - language: "hy"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=hy"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=hy"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=hy"
  - language: "it"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=it"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=it"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=it"
  - language: "ja"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=ja"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=ja"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=ja"
  - language: "kk"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=kk"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=kk"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=kk"
  - language: "km"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=km"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=km"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=km"
  - language: "ko"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=ko"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=ko"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=ko"
  - language: "lb"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=lb"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=lb"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=lb"
  - language: "ln"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=ln"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=ln"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=ln"
  - language: "mai"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=mai"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=mai"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=mai"
  - language: "mt"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=mt"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=mt"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=mt"
  - language: "om"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=om"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=om"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=om"
  - language: "pl"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=pl"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=pl"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=pl"
  - language: "raj"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=raj"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=raj"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=raj"
  - language: "ru"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=ru"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=ru"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=ru"
  - language: "sq"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=sq"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=sq"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=sq"
  - language: "sr"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=sr"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=sr"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=sr"
  - language: "sv"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=sv"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=sv"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=sv"
  - language: "ta"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=ta"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=ta"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=ta"
  - language: "uk"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=uk"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=uk"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=uk"
  - language: "vi"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=vi"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=vi"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=vi"
  - language: "wo"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=wo"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=wo"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=wo"
  - language: "wuu"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=wuu"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=wuu"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=wuu"
  - language: "za"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=za"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=za"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=za"
  - language: "zh"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=zh"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=zh"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=zh"
  - language: "zh-hans"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=zh-hans"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=zh-hans"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=zh-hans"
  - language: "zh-hant"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=zh-hant"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=zh-hant"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=zh-hant"
  - language: "zu"
    html_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence?lang=zu"
    markdown_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.md?lang=zu"
    json_url: "https://publicasta.com/mark_picasso/war_and_peace_ai_the_future_of_peaceful_artificial_intelligence.json?lang=zu"
---

# Вайна і мір з дапамогай ШІ: будучыня штучнага інтэлекту дзеля міру

> А што, калі б мы стварылі сістэму аздараўлення і падтрымкі, якую можна было б укараняць да вайны, падчас яе або пасля яе? Ці маглі б мы зрабіць гэта з дапамогай штучнага інтэлекту і віртуальнай рэальнасці?

![image_20261020_151109](https://publicasta.com/storage/projects/58/pages/1004/2026/11/9b4390d2-1637-4de9-9bce-d7a0a55bf881.webp)

Існуе момант — ціхі, амаль незаўважны, — калі грамадства вырашае, што яно насамрэч думае пра чалавечае жыццё. Не ў сваіх дэкларацыях. Не ў сваіх канстытуцыях. А ў тым, што яно будуе, калі бомбы перастаюць падаць. У тым, што яно прапануе дзіцяці, якое выжыла. У тым, ці саджае яно зерне, ці пакідае пасля сябе выпаленую зямлю. Гэты момант — заўсёды цяпер. І мы ніколі раней не мелі такіх магчымасцей, каб даць на яго годны адказ.

Тое, што прапануецца ніжэй, — не проста адна ідэя. Гэта жывая архітэктура — сістэма палітычных рашэнняў, тэхналогій і чалавечых абавязацельстваў, прызначаная зрабіць тое, чаго не ўдалося ніводнай арміі ў гісторыі: зрабіць выжыванне не толькі магчымым, але і годным. Выкарыстаць усё, што штучны інтэлект, віртуальная рэальнасць, мабільныя тэхналогіі і чалавечае спачуванне далі нам, і свядома накіраваць гэтыя магчымасці да людзей, якія маюць у іх найбольшую патрэбу.

Гэта — War and Peace AI. І пачынаецца ўсё не з урадаў, а з тэлефона.

«Для аздараўлення не заўсёды патрэбна клініка. Часам дастаткова размовы — і мужнасці стварыць сістэмы, якія зробяць такую размову магчымай».

## Чаму цяпер? Чаму менавіта гэта?

На гэты момант больш за 100 мільёнаў чалавек па ўсім свеце былі вымушаныя пакінуць свае дамы. Дзеці растуць у лагерах без школ, псіхатэрапеўтаў, эканамічных перспектыў і нават слоў, каб расказаць пра тое, што з імі здарылася. Хранічная траўма перадаецца праз сем'і, нібыта нябачная спадчына. А міжнародныя арганізацыі, створаныя для дапамогі, перагружаныя, недафінансаваныя і пабудаваныя для больш павольнага свету, не могуць дзейнічаць дастаткова хутка.

І менавіта ў гэты момант адбылося нешта незвычайнае. Штучны інтэлект ужо можа адаптаваць адукацыю да тэмпу навучання дзіцяці ў рэальным часе. Віртуальная рэальнасць можа дапамагаць чалавеку, які перажыў траўму, праходзіць праз тэрапеўтычны працэс аздараўлення з дапамогай кардоннай гарнітуры і старога смартфона. Паведамленне ў WhatsApp можа злучыць маці, якая перажывае гора ў лагеры бежанцаў, з падрыхтаваным кансультантам на іншым кантыненце. Прылады на сонечнай энергіі могуць забяспечваць навучанне без падключэння да інтэрнэту ў месцах, куды ён ніколі не даходзіў. Генетычна мадыфікаваныя культуры могуць расці ў глебе, атручанай вайной.

Усе неабходныя элементы ўжо існуюць. Яны чакалі, пакуль хтосьці задасць правільнае пытанне.

Правільнае пытанне — не «Ці можам мы дапамагчы?». Правільнае пытанне такое: «Чаму мы яшчэ не стварылі гэтую сістэму?»

## Палітыка, якая аб'ядноўвае ўсё

Перш чым будзе створана хоць адно прыкладанне або раздадзена хоць адна гарнітура, павінна існаваць заканадаўства. Неабходна сістэма кіравання, якая замацуе наступны прынцып: кожны чалавек, перамешчаны ў выніку канфлікту, мае права — не надзею і не міласціну, а менавіта права — на доступ да інструментаў, якія зрабілі даступнымі сучасныя тэхналогіі.

Палітычная прапанова № 1: «Папераджальныя грамадскія механізмы абароны бежанцаў з выкарыстаннем перадавога штучнага інтэлекту» (Preemptive Societal Mechanisms for Refugee Protection Utilizing Advanced Artificial Intelligence) прадугледжвае менавіта гэта. Яна абавязвае ўрады загадзя ўсталёўваць на тэлефоны, якія распаўсюджваюцца ў зонах канфліктаў, платформы адукацыі на базе ШІ, комплексныя рэкамендацыі ў галіне аховы здароўя, базы ведаў аб навыках выжывання і сеткі экстранай сувязі — яшчэ да пачатку крызісу. Не ў адказ на катастрофу. А ў чаканні магчымай небяспекі.

Калі ўрады абмяжоўваюць доступ да інтэрнэту, на прыладах ужо павінны быць праграмы, якія працуюць без падключэння. Калі дарогі разбамблены, а бальніцы ператвораны ў руіны, тэлефон ужо павінен утрымліваць веды, здольныя дапамагчы сям'і выжыць. Падрыхтоўка — гэта не песімізм. Гэта самае аптымістычнае, што можа зрабіць урад.

## Школы без сцен

Уявіце сабе настаўніка на базе штучнага інтэлекту, які размаўляе на сарака мовах, ніколі не спіць, адаптуецца да шасцігадовага дзіцяці, якое ніколі не трымала ў руках аловак, і пасля стварэння не патрабуе выдаткаў на шырокае распаўсюджванне. Уявіце, што гэты настаўнік працуе ў тэлефоне на сонечнай зарадцы ў лагеры бежанцаў у рэгіёне Сахеля, у прытулку для перамешчаных асоб ва Усходняй Еўропе або ў сельскай вёсцы, дзе школу абстралялі тры гады таму.

Гэта не фантазія. Гэта інжынерная задача. Адаптыўныя адукацыйныя платформы на базе ШІ ўжо здольныя гэта рабіць. Але яны яшчэ не дасягнулі дзяцей, якім найбольш патрэбныя, таму што ніхто пакуль не стварыў адпаведную палітыку, партнёрства і сістэму распаўсюджвання.

Бясплатныя праграмы сертыфікацыі ад такіх платформаў, як Coursera, Khan Academy і edX, ужо існуюць. Прыкладанне з прыярытэтам аўтаномнай працы, якое прапануе іх матэрыялы на родных мовах, узнагароджвае прагрэс міжнародна прызнанымі сертыфікатамі і працуе нават на самым танным смартфоне, магло б ператварыць фразу «ніводнае дзіця не павінна застацца без адукацыі» з простага лозунга ў рэальнасць.

## Маральныя прынцыпы перад з'яўленнем машыны

Улада без адказнасці — адна з прычын, чаму пачынаюцца войны. Яна таксама спрыяе іх працягненню задоўга пасля першых стрэлаў — праз сістэмы сачэння, аўтаномныя беспілотнікі і зброю на базе ШІ, якая дзейнічае хутчэй, чым здольнае рэагаваць чалавечае сумленне.

Кожнаму гораду — не толькі багатаму і не толькі тэхналагічна развітаму — неабходны незалежны орган грамадзянскага кантролю за штучным інтэлектам. Не дзяржаўны дэпартамент. Не карпаратыўны савет па этыцы. А грамадскі орган, у які ўваходзяць спецыялісты па этыцы, тэхнолагі, юрысты і звычайныя грамадзяне. Яго адзіная задача — задаваць пытанне перад укараненнем любой сістэмы ШІ ў сваім горадзе: ці служыць гэта чалавечай годнасці? Ці адпавядае гэта правам чалавека? І хто будзе несці адказнасць, калі сістэма парушыць гэтыя прынцыпы?

Гаворка не ідзе пра спыненне прагрэсу. Гаворка ідзе пра тое, каб надаваць яму правільны кірунак і гарантаваць, што тэхналогіі, здольныя дапамагаць у аздараўленні, не змогуць незаўважна ператварыцца ў інструменты шкоды без таго, каб нехта дзесьці стаў сведкам і запатрабаваў адказнасці.

## Тэрапія праз экран

У значнай частцы свету псіхалагічная дапамога — гэта нават не сістэма з чаргой на прыём. Яе проста не існуе. Ваенныя траўмы, страта ў дзяцінстве, пастаянны страх і стрэс ад вымушанага перасялення распаўсюджваюцца па супольнасцях, нібыта інфекцыя без лячэння, паступова прыводзячы да дэпрэсіі, залежнасцей, гвалту і адчаю, які перадаецца з пакалення ў пакаленне.

WhatsApp дасягае тых месцаў, куды не даходзяць клінікі. Псіхатэрапеўт-валанцёр, падрыхтаваны кансультант або спецыяліст па падтрымцы роўных, які разумее наступствы псіхалагічных траўмаў, можа звязацца праз галасавое паведамленне або тэкст з чалавекам, які перажыў траўму і не мае іншых магчымасцей звярнуцца па дапамогу. Гэта можа даць нешта, чаго не забяспечыць ніводны пакет гуманітарнай дапамогі: адчуванне, што цябе пачулі. Што твае пакуты маюць назву. Што ты не адзін у гэтым.

Траўмы дзяцінства, у прыватнасці, патрабуюць ранняга ўмяшання. Праз сеткі WhatsApp, якія падтрымліваюцца няўрадавымі арганізацыямі, універсітэтамі і медыцынскімі ўстановамі, бацькі і апекуны могуць атрымліваць рэкамендацыі, дзеці — займацца дзейнасцю, якая ўлічвае псіхалагічныя траўмы, а цэлыя сем'і могуць атрымліваць сапраўдную чалавечую падтрымку на адлегласці. Стварэнне такой сістэмы каштуе вельмі мала, але грэбаванне ёю можа каштаваць надзвычай дорага.

## Аздараўленне, якое можна трымаць у руках

Віртуальная рэальнасць больш не з'яўляецца тэхналогіяй выключна гульнявых студый і тэхналагічных кампусаў. Яна можа складацца з кардоннай скрынкі, пластыкавай лінзы і падоранага смартфона. І нават у гэтых простых матэрыялах хаваецца нешта незвычайнае: магчымасць перанесці чалавека — любога чалавека, у любым месцы свету — з фізічнай рэальнасці яго пакут у бяспечнае месца на пэўны, абмежаваны і тэрапеўтычна спланаваны час.

Праграмы віртуальнай рэальнасці, распрацаваныя для бежанцаў, могуць дапамагаць у працы з посттраўматычным стрэсавым расстройствам (ПТСР) і ваеннымі траўмамі праз паступовую экспазіцыйную тэрапію ў кантраляваным віртуальным асяроддзі. Яны могуць прапаноўваць дзецям гульнявую тэрапію з аніміраванымі сябрамі і інтэрактыўнымі гісторыямі. Яны могуць навучаць бацькоў і апекуноў мадэляваць здаровую эмацыянальную прыхільнасць. Яны могуць даваць падлеткам, якія страцілі цэлыя гады нармальнага развіцця праз канфлікты, імерсіўныя адукацыйныя асяроддзі, што абуджаюць цікаўнасць і развіваюць навыкі, неабходныя для лічбавай эканомікі.

Пасля загрузкі гэтыя праграмы застаюцца ў карыстанні чалавека. Ім не патрэбны інтэрнэт. Яны падарожнічаюць разам з бежанцам праз любыя межы, у любыя новыя месцы перасялення і праз любыя новыя пачаткі. Прытулак, які змяшчаецца ў кішэні. Пастаянны інструмент аздараўлення, які ніякае вымушанае перасяленне не можа адабраць.

## Што расце, калі ўсё страчана

Харчовая бяспека ў зонах канфліктаў — гэта не проста сельскагаспадарчая праблема. Гэта праблема сістэм, а сістэмы можна перапраектаваць.

Генетычна мадыфікаваныя і кліматычна ўстойлівыя культуры, прадстаўленыя праз праграмы на базе ШІ на мясцовых мовах з нагляднымі пакрокавымі інструкцыямі, могуць ператварыць невялікі ўчастак спрэчнай або знясіленай зямлі ў крыніцу харчавання. Засухаўстойлівая кукуруза. Рыс, узбагачаны вітамінамі. Культуры, выведзеныя для росту ў глебе, ад якой звычайная сельская гаспадарка ўжо адмовілася. Гэта не тэарэтычныя распрацоўкі. Яны ўжо існуюць. Чаго пакуль не існуе, дык гэта адукацыйнай інфраструктуры, якая дазволіла б перадаць гэтыя веды сем'ям, якім яны найбольш патрэбныя.

Разам з гэтым стратэгічная дэцэнтралізацыя харчовых рэсурсаў — невялікія групы племянных жывёл, размеркаваныя па розных рэгіёнах, здольныя да самастойнага ўтрымання і кіраваныя супольнасцямі, — гарантуе, што знішчэнне адной крыніцы паставак не прывядзе да краху ўсёй сістэмы. Козы, куры, трусы, рыба. Жывыя рэзервы, размеркаваныя па прынцыпе інвестыцыйнага партфеля і кіраваныя як сетка. Рэзервовыя магчымасці, прымянёныя да выжывання.

І вада. Калодзежы, пабудаваныя дастаткова глыбока, каб перажыць ракетны ўдар, размеркаваныя па раёнах, дзе магчымыя масавыя перамяшчэнні бежанцаў, з ручнымі і сонечнымі сістэмамі забеспячэння, якія кантралююцца ШІ. Калі адна крыніца перастае працаваць, сістэма можа перанакіраваць людзей да іншай. Гэта не проста інфраструктура. Гэта абавязацельства перад людзьмі, якім яна будзе патрэбная.

## Схаваная медыцына, жывыя веды

Ёсць рэчы, якія варта захоўваць пад зямлёй — не для таго, каб схаваць іх, а каб абараніць. Медыцынскія наборы, пахаваныя на глыбіні, дастатковай для абароны ад прамога ўдару. Пісьмовыя хірургічныя інструкцыі для надзвычайных сітуацый, калі ніводзін лекар не можа дабрацца да вас. Крыніцы вады, абароненыя і нанесеныя на карту з дакладнымі каардынатамі, якія можна знайсці праз тэлефон, нават калі ўсе бачныя арыенціры знішчаны.

Гэта не параноя. Гэта логіка любога інжынера, які вывучаў, што насамрэч знішчае вайна. А побач з пахаванымі наборамі павінны захоўвацца веды. Курсы на базе ШІ, якія навучаюць працэдурам экстранай медыцынскай дапамогі: накладанню жгута, забеспячэнню праходнасці дыхальных шляхоў, спыненню моцнага крывацёку і сардэчна-лёгачнай рэанімацыі. Яны павінны быць даступныя без інтэрнэту, на ўсіх мовах і для кожнага, хто хоча навучыцца. Бо ў надзвычайных умовах жыццё ратуе не заўсёды лекар. Часам гэта сусед, які паглядзеў патрэбнае відэа.

Нават апараты для перагонкі спірту — старажытная і простая тэхналогія — могуць мець сваё месца ў наборы сродкаў выжывання супольнасці, у якой няма аптэкі: як крыніца этанолу для дэзінфекцыі, стэрылізацыі і самага базавага ўзроўню прафілактыкі інфекцый, калі больш нічога няма. Гэта не медыцына. Але і не нішто.

## Ад выжывання да стварэння

Самая радыкальная ідэя гэтай сістэмы адначасова з'яўляецца і самай ціхай: бежанцы — гэта не проста атрымальнікі гуманітарнай дапамогі. Яны — прадпрымальнікі, настаўнікі, лекары, арганізатары і стваральнікі супольнасцей, якія часова апынуліся без інфраструктуры, годнай іх здольнасцей.

Платформы друку па запыце не патрабуюць запасаў прадукцыі, фізічнай крамы або пачатковага капіталу. Дызайн, створаны ў бясплатным дадатку і загружаны на міжнародную платформу, можа прыносіць даход у валюце, якая каштуе больш, чым мясцовая. Лічбавыя прадукты — электронныя кнігі, шаблоны, мастацкія творы, анлайн-курсы, кіраўніцтвы па медытацыі — можна стварыць адзін раз і прадаваць неабмежаваны час, атрымліваючы даход доўга пасля першапачатковай працы.

Стварэнне некамерцыйных арганізацый, напісанне грантавых заявак, падрыхтоўка справаздач аб сацыяльным уплыве — усяму гэтаму можна навучыць праз добра распрацаванае прыкладанне, крок за крокам, на мове карыстальніка. ШІ можа дапамагаць складаць праекты заявак, а чат-боты — адказваць на пытанні, нібыта настаўнік, які заўсёды даступны, нават апоўначы. Жанчына, якая вучыць шыццю ў лагеры, можа стварыць арганізацыю, якая атрымлівае фінансаванне. Падлетак, які арганізаваў гурток рэпетытарскай дапамогі, можа падаць заяўку на моладзевы грант. Чалавек, які прапануе падтрымку людзям з псіхалагічнымі траўмамі, можа афіцыйна аформіць сваю дзейнасць, пашырыць яе і зрабіць устойлівай.

У лічбавай эканоміцы няма памежных пунктаў. Яна не патрабуе дакументаў. І калі бежанец мае ў руках патрэбныя інструменты, ён можа перайсці ад выжывання да стварэння — на ўласных умовах, у сваім тэмпе і абапіраючыся на ўласную гісторыю.

## Сістэма, якая аб'ядноўвае ўсё

Нішто з гэтага не будзе працаваць без сувязі. Не толькі інтэрнэт-сувязі — чалавечай сувязі. Адначасовая сетка, убудаваная ў тое самае прыкладанне, якое забяспечвае адукацыю, тэрапію і навучанне прадпрымальніцтву, павінна дазваляць людзям у зонах канфліктаў знаходзіць адзін аднаго: дзяліцца стратэгіямі выжывання, абнаўляць інфармацыю пра бяспечныя маршруты, аб'ядноўваць рэсурсы і проста паведамляць іншым, што яны ўсё яшчэ тут.

ШІ каардынуе лагістыку — злучае ахвярадаўцаў з тымі, хто мае патрэбу, перанакіроўвае калоны з гуманітарнымі грузамі ў абыход разбураных дарог, кантралюе ўзровень запасаў і прагназуе дэфіцыт яшчэ да таго, як ён ператворыцца ў крызіс. Але менавіта чалавечая сетка, якая ляжыць у аснове сістэмы, забяспечвае яе ўстойлівасць. Супольнасці, якія ведаюць адна адну, давяраюць адна адной і падтрымліваюць сувязь, не чакаюць, пакуль дапамога прыйдзе. Яны самі становяцца дапамогай.

## Архітэктура нашых перакананняў

Кожная палітычная мера ў гэтай сістэме каштуе менш, чым адна сістэма ўзбраення. Кожнае апісанае тут прыкладанне можна стварыць з дапамогай ужо існуючых тэхналогій. Кожны модуль тэрапіі ў віртуальнай рэальнасці, кожны настаўнік на базе ШІ, кожная сетка кансультантаў у WhatsApp — гэта не фантастычныя мэты. Гэта рашэнні. Рашэнні пра тое, ці верым мы, што дзіця ў лагеры заслугоўвае такога ж доступу да аздараўлення, адукацыі і эканамічных магчымасцей, як дзіця ў сталіцы.

Мы стварылі архітэктуру вайны з неверагоднай дакладнасцю і самаадданасцю. Мы фінансавалі яе, удасканальвалі і абаранялі на працягу некалькіх пакаленняў. Але чаго мы яшчэ не зрабілі — прынамсі з такой жа сур'ёзнасцю, такімі ж рэсурсамі і такой жа палітычнай воляй, — дык гэта не стварылі з такой жа стараннасцю архітэктуру выжывання.

Гэтая архітэктура ўжо існуе асобнымі часткамі. У лабараторыі ШІ, студыі віртуальнай рэальнасці, гуманітарнай арганізацыі, працы тэрапеўта-валанцёра, падземным медыцынскім наборы, аўтаномным адукацыйным дадатку і генетычна мадыфікаваным насенні. Чаго ёй не хапае, дык гэта агульнага абавязацельства — сумеснага рашэння аб тым, што ўсе гэтыя элементы належаць адзін аднаму, належаць кожнаму і патрэбныя ўжо цяпер.

Кардонная скрынка стала гарнітурай віртуальнай рэальнасці. Паведамленне ў WhatsApp стала сеансам тэрапіі. Смартфон стаў школай. Вайна не перамагла ў гэтыя моманты. Мы перамаглі.

Стварайма сістэму.

**Mark Picasso, MPA**

**P.S.** Мы можам ствараць эканамічныя магчымасці, дазваляючы людзям вырошчваць мак і прадаваць яго бальніцам. У абмен яны маглі б атрымліваць грошы і медыцынскія наборы. Людзям таксама патрэбныя анлайн-крыніцы даходу. Суседскія супольнасці могуць ствараць уласныя інтэрнэт-платформы і прадаваць прадукцыю, вырабленую па запыце (Print on Demand), або выкарыстоўваць іншыя сайты, напрыклад OnlyFans.
